Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2015

Γενεαλογικοί Πίνακες: ΔΥΝΑΣΤΕΙΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ (Μέρος Α')

 
                                  Δυναστεία Κωνσταντίνου (324-363)


Κωνσταντίνος ο Χλωρός
|
________________________________________________
                                       /                                                                                                                 \
                                 Κωνσταντίνος Α’ ο Μέγας (324-337),                              Ιούλιος Κωνστάντιος
                /                    |                                 |                                       \                   /            \                           
Κων/νος ο Β’, Κωνστάντιος (337-361), Κώνστας Α’ (337-350), Ελένη+ Ιουλιανός , Γάλλος
                                                                                                (361-363),   (354)
      



Ενδιάμεσες βασιλείες: Ιοβιανός (363-364), Ουάλης (364-378)




Δυναστεία του Θεοδοσίου (379-457)



Θεοδόσιος Α’ (379-395)
|
____________________________________
                            |                                                                       |
                     Ευδοξία + Αρκάδιος (395-408),                    Ονώριος (395-423)
                                    |                                   
              ____________________________________
              |                                                                       |
Μαρκιανός (450-457) + Πουλχερία (453),         Θεοδόσιος Β’ (408-450) + Ευδοκία (Αθηναϊς)






                                     Δυναστεία του Λέοντα (457-518)


Λέων Α’ (457-474)
|
Ζήνων(474-491) + Αριάδνη + Αναστάσιος (491-518)
                                                   \                  /
                                                    Λέων Β’ (474)





                           


                          Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-602)
                                                     |
_____________________________________________________________
|                                                                                                                         |
Ευφημία + Ιουστίνος Α’ (518-527)                                             Βιγιλαντία + Σαββάτιος
                                                                                                                          |
                       ________________________________________________________
                       |                                                                                                             |
      Dulcissimus +  Βιγιλαντία,     Ιουστινιανός ο Μέγας (527-565)+Θεοδώρα (527-548)
                       |
 Ιουστίνος Β’ + Σοφία
               (565-578)
                       |
 Τιβέριος Β’ (θετός) (578-582)
                       |
Κωνσταντίνα + Μαυρίκιος (582-602)




Εκτός Δυναστείας: Φωκάς (602-610)




                                  Δυναστεία του Ηρακλείου (610-711)

                                          Ηράκλειος (610-641)
                                                      |
                       __________________________________
                       |                                                                   |
Κωνσταντίνος Γ’ (641)                                       Ηρακλεώνας (641)
                       |
Κώνστας Β’ (641-668)
                       |
Κωνσταντίνος Δ’ ο Πωγωνάτος (668-685)
                       |
Ιουστινιανός Β’ ο Ρινότμητος (685-695 & 705-711)




Εκτός Δυναστείας:  Λεόντιος (695-698), Τιβέριος (698-705), 
                               Φιλιππικός Βαρδάνης (711-713), Αναστάσιος Β’ (713-716),
                               Θεοδόσιος Γ’ (716-717)






                                        Δυναστεία των Ισαύρων (717-802)

                                         Λέων Γ’ (717-741)
                                                           |
                              ______________________________________
                              |                                                                           |
            Αρτάβασδος + Άννα                    Κωνσταντίνος Ε’ ο Κωπρόνυμος (741-775)
                                                               |
                         Ειρήνη (797-802) + Λέων Δ’ ο Χάζαρος (775-780)
                                                                    |
                                                    Κωνσταντίνος ΣΤ’ (780-797)



 Εκτός Δυναστείας: 
                                              Νικηφόρος Α' (802-811)
                                                               |
                                _____________________________________
                                |                                                                        |
             Μιχαήλ Α' ο Ραγκαβές (811-813) + Προκοπία   , Σταυράκιος (811)




Εκτός Δυναστείας: Λέων Ε' ο Αρμένιος (813-820)





Σύνταξη: Πανουτσακοπούλου Ειρήνη


Facebook Page

Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2015

Οι δωροδοκίες στους Αρχαίους Ολυμπιακούς Αγώνες

Οι Αρχαίοι Ολυμπιακοί Αγώνες θεσπίστηκαν το 776 π.Χ και διεξάγονταν ανά τέσσερα έτη, αμέσως μετά το θερινό ηλιοστάσιο. Μέρος λάμβαναν Έλληνες αθλητές, οι οποίοι συναγωνίζονταν σε πληθώρα αγωνισμάτων, όπως το «στάδιον» (=αγώνας δρόμου), η πάλη, η πυγμαχία, το παγκράτιο, το πένταθλο και η αρματοδρομία. 

Αναμφίβολα, η στέψη ενός αθλητή ως νικητή ήταν εξαιρετική τιμή, όχι μόνο για τον ίδιο, αλλά και για την πόλη από την οποία καταγόταν. Πόση «διαφάνεια» είχαν, όμως, οι Ολυμπιακοί Αγώνες; Είχαν τη δυνατότητα οι αθλητές να «κλέψουν», προκειμένου να νικήσουν ... με ζαβολιά; 

Το γενικό τυπικό των Αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων, απαγόρευε στους αθλητές να σπρώχνουν, να χτυπούν ή να συγκρατούν τους αντιπάλους τους, να εμπλέκονται σε δωροδοκία ή μαγεία. Παρ' όλα αυτά, ορισμένοι αθλητές δεν δίσταζαν να παραβούν αυτές τις προειδοποιήσεις και να χρηματίσουν, κατά κύριο λόγο, όχι μόνο συναθλητές αλλά και Ελλανοδίκες, προκειμένου να κατακτήσουν τη νίκη με δόλια μέσα. 

Η πρώτη καταγεγραμμένη περίπτωση δωροδοκίας έγινε  το 388 π.Χ από το Θεσσαλό Εύπωλο, ο οποίος επιθυμώντας να ανακηρυχθεί νικητής στην πυγμαχία, χρημάτισε τους αντιπάλους του, τον Φορμίωνα από την Αλικαρνασσό, ο οποίος, ήδη, είχε ανακηρυχθεί νικητής στην προηγούμενη Ολυμπιάδα, τον Αγήνορα από την Αρκαδία και τον Κυζικηνό Πρύτανη. Όταν αποκαλύφθηκε η δωροδοκία τιμωρήθηκαν όλοι με πρόστιμο, από το οποίο κατασκευάστηκαν έξι Ζάνες (χάλκινα αγάλματα του Δία) . «Στα αγάλματα του Δία οι Ηλείοι είχαν γράψει επιγραφές, μια από τις οποίες έλεγε ότι ολυμπιονίκης πρέπει να στέφεται ο αθλητής που είναι γρήγορος στα πόδια και δυνατός στο σώμα και όχι εκείνος που αναδεικνύεται με δωροδοκία».
            Για αυτό το γεγονός, μας αναφέρει ο Παυσανίας, στο έργο του Ελλάδος Περιήγησις (Πέμπτο βιβλίο: Ηλιακών Α) τα εξής:

             «[21.2] ἰόντι γὰρ ἐπὶ τὸ στάδιον τὴν ὁδὸν τὴν ἀπὸ τοῦ Μητρῴου, ἔστιν ἐν ἀριστερᾷ κατὰ τὸ πέρας τοῦ ὄρους τοῦ Κρονίου λίθου τε πρὸς αὐτῷ τῷ ὄρει κρηπὶς καὶ ἀναβασμοὶ δι' αὐτῆς: πρὸς δὲ τῇ κρηπῖδι ἀγάλματα Διὸς ἀνάκειται χαλκᾶ. ταῦτα ἐποιήθη μὲν ἀπὸ χρημάτων ἐπιβληθείσης ἀθληταῖς ζημίας ὑβρίσασιν ἐς τὸν ἀγῶνα, καλοῦνται δὲ ὑπὸ τῶν ἐπιχωρίων Ζᾶνες. [21.3] πρῶτοι δὲ ἀριθμὸν ἓξ ἐπὶ τῆς ὀγδόης ἔστησαν καὶ ἐνενηκοστῆς Ὀλυμπιάδος: Εὔπωλος γὰρ Θεσσαλὸς χρήμασι διέφθειρε τοὺς ἐλθόντας τῶν πυκτῶν, Ἀγήτορα Ἀρκάδα καὶ Πρύτανιν Κυζικηνόν, σὺν δὲ αὐτοῖς καὶ Φορμίωνα Ἁλικαρνασσέα μὲν γένος, Ὀλυμπιάδι δὲ τῇ πρὸ ταύτης κρατήσαντα. τοῦτο ἐξ ἀθλητῶν ἀδίκημα ἐς τὸν ἀγῶνα πρῶτον γενέσθαι λέγουσι, καὶ πρῶτοι χρήμασιν ἐζημιώθησαν ὑπὸ Ἠλείων Εὔπωλος καὶ οἱ δεξάμενοι δῶρα παρὰ Εὐπώλου. δύο μὲν δὴ ἐξ αὐτῶν ἔργα Κλέωνος Σικυωνίου: τὰ δὲ ἐφεξῆς τέσσαρα ὅστις ἐποίησεν, οὐκ ἴσμεν».

    Στο ίδιο βιβλίο, ο Παυσανίας μας παραθέτει ακόμη μία περίπτωση αδικίας, σχετικά με τους πυγμάχους Σαραπάμμωνα και Δίδα. Συγκεκριμένα, αφού είχαν από πριν συμφωνήσει και συνεννοηθεί για το ποιός θα νικήσει, ο Δίδας ηττήθηκε χωρίς να έχει προλάβει καν να παλέψει με τον αντίπαλο : 

             « [21.15] ἄλλα δύο τέχνης τῆς ἐφ' ἡμῶν [τὰ] ἀγάλματα: ἕκτῃ γὰρ ἐπὶ ταῖς εἴκοσι καὶ διακοσίαις Ὀλυμπιάδι πύκτας ἄνδρας, ὑπὲρ αὐτῆς μαχομένους τῆς νίκης, ἐφώρασαν συνθεμένους ὑπὲρ λήμματος. ἀντὶ τούτων μὲν ἐγένετο ζημία: ποιηθέντων δὲ ἀγαλμάτων Διὸς τὸ μὲν ἐν ἀριστερᾷ τῆς ἐς τὸ στάδιον ἐσόδου, τὸ δὲ ἕτερον αὐτῶν ἕστηκεν ἐν δεξιᾷ. τοῖς δὲ πύκταις τούτοις Δίδας τε ὄνομα ἦν καὶ τῷ τὰ χρήματα δόντι αὐτῶν Σαραπάμμων: νομοῦ δὲ ἦσαν τοῦ αὐτοῦ, νεωτάτου τῶν ἐν Αἰγύπτῳ, καλουμένου δὲ Ἀρσινοί̈του. [21.16] θαῦμα μὲν δὴ καὶ ἄλλως ἐν οὐδενὸς λόγῳ τὸν θεὸν θέσθαι τὸν ἐν Ὀλυμπίᾳ καὶ δέξασθαί τινα ἢ δοῦναι δῶρα ἐπὶ τῷ ἀγῶνι: μείζονος δὲ ἔτι θαύματος, εἴ γε καὶ αὐτῶν ἐτόλμησεν ἤδη τις Ἠλείων. λέγεται δὲ ὡς Δαμόνικος τολμήσειεν Ἠλεῖος δευτέρᾳ πρὸς ταῖς ἑκατὸν καὶ ἐνενήκοντα Ὀλυμπιάδι: συνεστηκέναι μὲν γὰρ παλαίοντας ἐπὶ τῷ στεφάνῳ τόν τε τοῦ Δαμονίκου παῖδα Πολύκτορα καὶ Σώσανδρον γένος Σμυρναῖον, ὁμώνυμον τῷ πατρί: Δαμόνικον δέ, ἅτε περισσῶς ἐπιθυμοῦντα γενέσθαι τῷ παιδὶ τὴν νίκην, δοῦναι τοῦ Σωσάνδρου τῷ πατρὶ χρήματα».

Το 420 π.Χ οι Σπαρτιάτες αποκλείσθηκαν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Ο Σπαρτιάτης Λίχας, επιθυμώντας να συμμετάσχει, δήλωσε τα άλογά του άρματός του ως Θηβαϊκά. Όταν η ομάδα του νίκησε και αποκαλύφθηκε η απάτη, οι Ελλανοδίκες τον τιμώρησαν με μαστίγωμα.

Το 332 π.Χ. ο νεαρός αθλητής του πένταθλου, Κάλλιππος από την Αθήνα, δωροδόκησε τους ανταγωνιστές του, με αποτέλεσμα να επιβληθεί ποινή σε όλους τους. Ο νεαρός αθλητής του πεντάθλου, Κάλλιππος από την Αθήνα, ήταν ο νικητής κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 336 π.Χ. Το 332 π.Χ, όμως, όντας, τέσσερα χρόνια μεγαλύτερος και έχοντας μικρότερες δυνατότητες από τους αντιπάλους του, τους δωροδόκησε, προκειμένου να ξαναστεφθεί ολυμπιονίκης. Αμέσως, κάποιος τον πρόδωσε στους Ελλανοδίκες, οι οποίοι τους τιμώρησαν, και επιπλέον, επέβαλαν βαρύτατο πρόστιμο στην Αθήνα. Οι Αθηναίοι, μη θέλοντας να πληρώσουν το πρόστιμο έστειλαν -μάταια- τον ρήτορα Υπερείδη στην Ολυμπιακή επιτροπή. Μετά από την πίεση του Μαντείου των Δελφών, οι Αθηναίοι αναγκάστηκαν να πληρώσουν. Έτσι, κατασκευάζονται άλλα έξι αγάλματα του Δία.

Οι ελλανοδίκες επέβαλλαν πρόστιμα στους αθλητές που αγωνίζονταν αντικανονικά ή μπλέκονταν σε δωροδοκίες και σε όσους καθυστερούσαν να μπουν στην Ήλιδα, στο σημερινό Ολυμπιακό χωριό. Με τα χρήματα που συγκέντρωναν έφτιαχναν αγάλματα του Δία, τα οποία έφεραν επιγραφές με διάφορες προτροπές.

Ακόμη και οι συγγενείς των αθλητών και οι γυμναστές τους προέβαιναν σε χρηματισμούς. 

Το 12 π.Χ., ο πατέρας ενός νεαρού παλαιστή συνελήφθη να δωροδοκεί τον πατέρα του αντιπάλου του γιου του. Η επιτροπή, ως εκ τούτου, επέβαλε μεγάλα πρόστιμα στους γονείς, και όχι στα παιδιά τους. 


Ο Φλάβιος Φιλόστρατος αναφέρει για τους γυμναστές των αθλητών:

           «Αυτοί πηγαίνουν στα γυμναστήρια έχοντας πολλά λεφτά μαζί τους, δανείζουν του αθλητές με τόκο για να κάνουν πλούσια ζωή. Οι γυμναστές δεν ενδιαφέρονται για την υπόληψη των αθλητών και μετατρέπονται σε συμβούλους αγοραπωλησίας, για να πάρουν πίσω τα χρήματα που έχουν δανείσει». 

Συνεχίζοντας αναφέρει για τους Ελλανοδίκες:

           «Εκεί, η μέθοδος προγύμνασης και το είδος των ασκήσεων αποφασίζεται από άλλους κι ο ελλανοδίκης, και όχι ο προπονητής, με δική του πρωτοβουλία και χωρίς κανέναν περιορισμό οργανώνει τα πάντα, σύμφωνα με τις συγκεκριμένες συνθήκες που ισχύουν κάθε φορά. Και ο ελλανοδίκης έχει το μαστίγιο στη διάθεσή του, όχι μόνο για τον αθλητή αλλά και για τον προπονητή, και το χρησιμοποιεί σε κάθε περίπτωση ανυπακοής στις διαταγές του. Και όλοι είναι υποχρεωμένοι να συμμορφώνονται με τις διαταγές των ελλανοδικών, καθώς αυτοί που τις παραβιάζουν μπορούν να αποβληθούν από τους αγώνες αμέσως».




Συμβουλευτική Βιβλιογραφία:
Golden M. 1998: Sport and Society in Ancient Greece (Cambridge)
Miller S.G. 2004: Ancient Greek Athletics (Yale)
Αλεξανδρή Ο. (επιμ.) 1992: Το Πνεύμα και το Σώμα. Οι Αθλητικοί Αγώνες στην Αρχαία Ελλάδα  (Αθήνα)

Σύνταξη κειμένου: Πανουτσακοπούλου Ειρήνη 

Facebook Page



Παρασκευή 14 Αυγούστου 2015

Nomen est omen.

Αγαθοκλής (αγαθός+κλέος) ο έχων καλή φήμη.

   Αγαθοκλής (Λυσιμάχου): γιος και διάδοχος του Λυσίμαχου, βασιλιά της Θράκης, της Μακεδονίας και μέρους της Μικράς Ασίας.

   Αγαθοκλής (σοφιστής): δάσκαλος του Δάμωνος.

   Αγαθοκλής: τύραννος των Συρακουσών από 317 π.Χ. και βασιλιάς από το 304 π.Χ.

   Αγαθοκλής της Βακτρίας: Έλληνας βασιλιάς της Ινδίας από το 167 π.Χ. μέχρι το 165 π.Χ.




Αγησίλαος ( άγω+λαός) ο ικανός ηγέτης.

   Αγησίλαος Α΄: βασιλιάς της Σπάρτης μεταξύ 920 π.Χ. - 877 π.Χ.

   Αγησίλαος Β΄: βασιλιάς και ναύαρχος της Σπάρτης μεταξύ 444 π.Χ. - 361 π.Χ.




Αθηναγόρας (Αθήναι+αγορά) ο σοφός αγορητής.

   Αθηναγόρας ο Εφέσιος: Τύραννος Εφέσου τον 6ο π.Χ. αιώνα.

   Αθηναγόρας ο Αθηναίος: Χριστιανός Φιλόσοφος του 2ου αιώνα, σύγχρονος του Ρωμαίου αυτοκράτορα Μάρκου Αυρήλιου.




Αθηνόδωρος (Αθηνά+δώρο) δώρο της Αθηνάς, ο σοφός.

   Επίσκοπος Αθηνόδωρος: επίσκοπος Βυζαντίου την περίοδο 144 – 148.

   Αθηνόδωρος ο Σάνδωνος ή Αθηνόδωρος Κανανίτης: 74 π.Χ. – 7 μ.Χ., στωικός φιλόσοφος.

   Αθηνόδωρος ο Σολεύς (3ος αιώνας π.Χ.): αδελφός του ποιητή Αράτου, στωικός φιλόσοφος.

   Αθηνόδωρος ο Ερετριεύς: ιστοριογράφος




Αλέξανδρος (αλέξω: απομακρύνω+ανήρ) ο απωθών τους άντρες, ο ανδρείος.

    Αλέξανδρος της Τροίας (δεύτερο όνομα του Πάρη)

    Αλέξανδρος Α΄ της Μακεδονίας: Ο Φιλέλληνας, γιος του Αμύντα Α΄.

    Αλέξανδρος Β΄ της Μακεδονίας: Γιος του Αμύντα Γ΄.

    Αλέξανδρος Γ΄ ο Μέγας: Ο Κοσμοκράτωρ.

    Αλέξανδρος Δ΄ της Μακεδονίας: Ο γιος του Μ. Αλεξάνδρου.

    Αλέξανδρος Ε΄ της Μακεδονίας: Γιος του Κάσσανδρου.

    Αλέξανδρος: γιος του Δημητρίου του Πολιορκητή.

    Αλέξανδρος του Περσέως: 3ος γιος του τελευταίου Βασιλιά της Μακεδονίας.

    Αλέξανδρος: μέλος της Δυναστείας των Πτολεμαίων, γιος του Πτολεμαίου Γ΄.

    Αλέξανδρος Ήλιος: μέλος της Δυναστείας των Πτολεμαίων, γιος της Κλεοπάτρας και του Μάρκου Αντωνίου.

    Αλέξανδρος της Εύβοιας: Γιος του Κρατερού, Βασιλεύς της Εύβοιας.

    Αλέξανδρος Α΄ της Ηπείρου

    Αλέξανδρος Β΄ της Ηπείρου

    Αλέξανδρος του Βυζαντίου: Αυτοκράτωρ του Βυζαντίου.

    Αλέξανδρος ο Ίππαρχος: Αρχηγός του ιππικού του Αντιγόνου στη μάχη της Σελλασίας.

    Αλέξανδρος της Περσίας: Σατράπης της Περσίας

    Αλέξανδρος ο Δαμασκηνός: Περιπατητής φιλόσοφος.

    Αλέξανδρος ο Εφέσιος και επικαλούμενος "Λύχνος": ρήτορας.




Αλκιβιάδης (αλκή+βία) ο τολμηρότατος.

    Αλκιβιάδης Κλεινίου Αθηναίος (450 π.Χ. - 404 π.Χ.): Αθηναίος πολιτικός, ρήτορας και στρατηγός. Το τελευταίο γνωστό μέλος της αριστοκρατικής οικογένειας των Αλκμεωνίδων. Γιος του Κλεινίου, από τον δήμο του Σκαμβωνίδη.




Αριστογένης (άριστος+γένος) ο ευγενής.

    Αριστογένης: Ένας από τους οκτώ στρατηγούς κατά τη Ναυμαχία των Αργινουσών (406 π.Χ.).




Αριστοκλής (άριστος+κλέος) ο έχων άριστη δόξα.

    Αριστοκλής: Το πρώτο όνομα του αρχαίου Έλληνα φιλόσοφου Πλάτωνα.



Αριστομένης (άριστος+μένος) ο ανδρειότατος.

     Αριστομένης: αρχηγός και ήρωας των Μεσσηνίων κατά το Β’ Μεσσηνιακό Πόλεμο (685-668 π.Χ.).

     Αριστομένης: κωμικός ποιητής της κλασικής Αθήνας.

     Αριστομένης: υπουργός και αντιβασιλεύς του Πτολεμαίου Ε' του Επιφανούς.




Δημοσθένης (δήμος+σθένος) η δύναμη του λαού.

     Δημοσθένης (384 π.Χ - 322 π.Χ): ρήτορας που αναδείχθηκε πολιτικός και στρατηγός της αρχαίας Αθήνας. Γιός του Δημοσθένη από τον δήμο Παιανίας.


     Δημοσθένης (457-413 π.Χ.): στρατηγός των Αθηναίων, από τους διαπρεπέστερους του Πελοποννησιακού Πολέμου. Έλαβε μέρος στην Εκστρατεία στη Σικελία όπου ηττήθηκε από τους Συρακουσίους και θανατώθηκε μαζί με τον Νικία.




Διογένης (Ζευς+γένος) ο Θεογένητος.

     Διογένης ο αποκαλούμενος «Κυνικός» ή Διογένης ο Σινωπεύς (αρχ. Διογένης Σινωπεύς): αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος. Θεωρείται ο κυριότερος εκπρόσωπος της Κυνικής Φιλοσοφίας.

     Διογένης ο Απολλωνιάτης: φυσικός φιλόσοφος.

     Διογένης ο Λαέρτιος: ιστοριογράφος της αρχαίας φιλοσοφίας

     Διογένης ο Οινοανδεύς ή Διογένης ο Λυκίος: επικούρειος φιλόσοφος του 2ου αιώνα μ.Χ.

     Διογένης ο Πτολεμαιεύς: στωικός φιλόσοφος.

     Διογένης ο Ρόδιος: γραμματικός, δάσκαλος.

     Διογένης ο Ρωμαίος: κυνικός φιλόσοφος.

     Διογένης ο Σελεύκιος ή Διογένης ο Βαβυλώνιος: στωικός φιλόσοφος.

     Διογένης ο Ταρσεύς: Επικούρειος φιλόσοφος.

     Διογένης(Τραγικός): τραγικός ποιητής της κλασσικής Αθήνας.




Διομήδης (Διός+μέδων:άρχων) ο άρχων με θεία δύναμη.

     Διομήδης: βασιλιάς των Βιστόνων της Θράκης. Ένας εκ των Επιγόνων, των υιών των βασιλιάδων που έπεσαν στον πόλεμο των Επτά επί Θήβας.




Επαμεινώνδας (επί+άμεινον) ο προοδευτικός.

     Επαμεινώνδας (418 π.Χ. - 4 Ιουλίου 362 π.Χ.): Θηβαίος στρατηγός και πολιτικός του 4ου αιώνα π.Χ.




Ετεοκλής (ετεός: αληθής+κλέος) ο έχων αληθινή δόξα.

     Ετεοκλής: γιος του Οιδίποδα και της Ιοκάστης, πατέρας του Λαοδάμαντα και βασιλιάς της Θήβας.




Ευαγόρας (ευ+αγορεύω) ο καλός ομιλητής.

     Ευαγόρας: Έλληνας βασιλιάς της αρχαίας Σαλαμίνας στην Κύπρο από το 410 π.Χ έως το 374 π.Χ.

     Ευαγόρας Β΄: Έλληνας βασιλιάς της αρχαίας Σαλαμίνας στην Κύπρο από το 360 π.Χ. έως το 351 π.Χ..




Ευρυβιάδης (ευρύς+βία) ο πολύ αυταρχικός.

    Ευρυβιάδης (5ος αι. π.Χ): ναύαρχος των Σπαρτιατών, γιος του Ευρυκλείδους.




Ευρυσθένης (ευρύς+σθένος) ο καρτερικότατος.

     Ευρυσθένης: βασιλιάς της αρχαίας Σπάρτης. Χρονικά κατατάσσεται στον 12ο αι. π.Χ., ενώ η γέννησή του χρονολογείται το 1104 π.Χ.





Θεμιστοκλής (θέμις+κλέος) ο ένδοξος υπερασπιστής του δικαίου.

    Θεμιστοκλής του Νεοκλέους ο Φρεάριος (527 π.Χ. - 459 π.Χ.): αρχαίος Έλληνας πολιτικός και στρατηγός. Υπήρξε αρχηγός της δημοκρατικής παράταξης στην κλασική Αθήνα, έλαβε μέρος στη Μάχη του Μαραθώνα το 490 π.Χ. και στη Ναυμαχία του Αρτεμισίου το 480 π.Χ..





Θουκυδίδης (Θεού+κύδος:δόξα) ο δοξάζων τον θεό.

    Θουκυδίδης του Ολόρου ο Αλιμούσιος (πιθ.455-399 π.Χ.): αρχαίος Έλληνας ιστορικός, γνωστός για τη συγγραφή της Ιστορίας του Πελοποννησιακού Πολέμου.




Θρασύβουλος (θρασύς+βουλεύομαι) ο τολμηρά σκεπτόμενος.

     Θρασύβουλος (μέσα 5ου αιώνα π.Χ. - 388 π.Χ.): Αθηναίος στρατηγός και ηγέτης της δημοκρατικής παράταξης. Το 411 π.Χ., όταν έλαβε χώρα πραξικόπημα των ολιγαρχικών στην Αθήνα, εξελέγη στη Σάμο στρατηγός.

    Θρασύβουλος: τύραννος της Μιλήτου κατά τον 7ο αιώνα π.Χ.

    Θρασύβουλος: τύραννος της πόλης των Συρακουσών (466 - 465 π.Χ.)




Ιάσων (ίασις:θεραπεία) ο θεραπευτής.

    Ιάσονας (Ιάσων): ο ήρωας που ηγήθηκε της Αργοναυτικής Εκστρατείας.

    Ιάσων του Μενεκράτους: βιογράφος και ιστορικός του 1ου αι. π.Χ.

    Ιάσων ο Αργείος: γραμματικός και ιστορικός του 2ου αι. π.Χ.

    Ιάσων ο Φεραίος: τύραννος των Φερών του 4ου αι. π.Χ.

    Ιάσων ο Αθηναίος: γλύπτης του 2ου αι. π.Χ.




Ίων (ίον: άνθος) ο μενεξεδένιος.

     Ίωνας: μυθικός γενάρχης των Ιώνων.

     Ίων ο Χίος: τραγικός ποιητής, ιστορικός και φιλόσοφος.





Κίμων (χίμων: χειμών) ο θυελλώδης.

     Κίμων: Αθηναίος πολιτικός και στρατηγός του πρώτου μισού του 5ου αιώνα π.Χ..





Κλέαρχος (κλέος+άρχω) ο ένδοξος άρχων.

     Κλέαρχος (4ος - 3ος αιώνα π.Χ.): αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος από τους Σόλους της Κύπρου και μαθητής του Αριστοτέλη.




Κλεόβουλος (κλέος+βουλή) ο επινοητικότατος.

     Κλεόβουλος o Ρόδιος ή Κλεόβουλος ο Λίνδιος: τύραννος της Λίνδου στη Ρόδο, ένας από τους «επτά σοφούς» της αρχαιότητας (6ος π.Χ. αι., βρισκόταν στη ζωή τουλάχιστο ως το 560 π.Χ.).





Κλεομένης (κλέος+μένος) ο ένδοξος για τη γενναιότητά του.

     Κλεομένης Α΄: Γιος του Αναξανδρίδου, βασίλευσε 521 - 491 π.Χ.

     Κλεομένης Β΄: Γιος του Κλεομβρότου Α', βασίλευσε 370 - 309 π.Χ.

      Κλεομένης Γ΄: Γιος του Λεωνίδου Β', βασιλιάς την περίοδο 236 - 222 π.Χ. Πολέμησε επί 3 έτη κατά της Αχαϊκής Συμπολιτείας, αλλά ηττήθηκε στην μάχη της Σελλασίας (222 π.Χ.).




Μενέλαος (μένος+λαός) η οργή του λαού.

      Μενέλαος: αδελφός του Αγαμέμνονα και σύζυγος της Ωραίας Ελένης. Κατά την κυρίαρχη εκδοχή (Ιλιάδα) ήταν γιος του Ατρέως και της Αερόπης, εγγονός του Πέλοπα και της Ιπποδάμειας. Σύμφωνα με άλλη, μεταγενέστερη εκδοχή, ο Μενέλαος και ο Αγαμέμνονας ήταν γιοι του Πλεισθένους και εγγονοί του Ατρέα.





Μιλτιάδης (μίλτος:ερυθρά βαφή) ο αιματώδης, ο ανδρείος.

      Μιλτιάδης (540 π.Χ. - περίπου 489 π.Χ.):  Αθηναίος πολιτικός και στρατηγός που οδήγησε τους Αθηναίους στην μάχη του Μαραθώνα (490 π.Χ.).




Ξενοφών : ο ανδρείος ηγέτης των ξένων.

     Ξενοφών (μεταξύ 431 και 429 π.Χ.): Αθηναίος ήταν ιστορικός συγγραφέας και σωκρατικός φιλόσοφος.




Οδυσσεύς (οδύσσομαι: διώκομαι) ο διωκόμενος υπό των θεών.

    Οδυσσέας: μυθικός βασιλιάς της Ιθάκης. Ήταν γιος του Λαέρτη και της Αντίκλειας, σύζυγος της Πηνελόπης και πατέρας του Τηλεμάχου.




Πάτροκλος (πατρίς+κλέος) η δόξα της πατρίδος ή (πατήρ+κλέος) αυτός που δοξάζει τον πατέρα του.

   Πάτροκλος: γιος του Μενοίτιου και εγγονός του Άκτορα και της Αίγινας εξ' ου και Ακτορίδης επονομαζόμενος. Ήταν ο επιστήθιος και ο μοναδικός φίλος του Αχιλλέα.




Περικλής (περί+κλέος) ο ένδοξος.

    Περικλής του Ξανθίππου ο Χολαργεύς (495-429 π.Χ.): Αρχαίος Έλληνας πολιτικός, ρήτορας και στρατηγός του 5ου αιώνα π.Χ., γνωστού και ως «Χρυσού Αιώνα», και πιο συγκεκριμένα της περιόδου μεταξύ των Περσικών Πολέμων και του Πελοποννησιακού Πολέμου.




Πολυδεύκης (πολύ+δεύκος: γλεύκος) ο πολύ γλυκός.

    Πολυδεύκης: Ένας από τους Διόσκουρους, τα δίδυμα παιδιά του Δία και της Λήδας και αδέρφια της ωραίας Ελένης.




Πύρρος (εκ του πυρρός) ο ξανθοκόκκινος.

     Πύρρος: γιος του μυθικού ήρωα Αχιλλέα, γνωστός και με την ονομασία Νεοπτόλεμος.

     Πύρρος Α': βασιλιάς της Ηπείρου, διάσημος για τις στρατιωτικές του ικανότητες (318 - 272 π.Χ.)

     Πύρρος Β': βασιλιάς της Ηπείρου, εγγονός του προηγούμενου (3ος αιώνας π.Χ.)



Σόλων (πιθανώς από το ρ. σέλλω: σείω) ο διασείσας το παλαιό, ριζοσπάστης.

      Σόλων(περ. 639 - 559 π.Χ.): σημαντικός Αθηναίος νομοθέτης, φιλόσοφος, ποιητής και ένας από τους επτά σοφούς της αρχαίας Ελλάδας.





Σοφοκλής (σοφός+κλέος) ο έχων δόξα σοφού.

     Σοφοκλής (496 π.Χ.- 406 π.Χ.): Έλληνας τραγικός ποιητής της κλασικής εποχής. Αυτός, ο Αισχύλος και ο Ευριπίδης είναι οι τρεις τραγικοί ποιητές των οποίων έχουν σωθεί ολοκληρωμένα έργα.




Σωκράτης (σώζω+κράτος) ο σωτήρ του κράτους.

      Σωκράτης (470 π.Χ. ή 469 π.Χ. - 399 π.Χ.): Έλληνας Αθηναίος φιλόσοφος και μία από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες του ελληνικού και παγκόσμιου πνεύματος και πολιτισμού και ένας από τους ιδρυτές της Δυτικής φιλοσοφίας.


     Σωκράτης ο Σχολαστικός (380 - 440): Βυζαντινός ιστορικός.




Τηλέμαχος (τηλέ: μακριά+μάχομαι) ο αγωνιζόμενος μακράν της πατρίδος.

      Τηλέμαχος: γιος του Οδυσσέα σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία.




Τιμολέων (τιμή+λέων) ο ισχυρός ως λέων.

      Τιμολέων: Κορίνθιος στρατηγός και πολιτικός που έζησε τον 4ο αιώνα π.Χ.



Φαίδων (φως) ο λαμπρός καθ' όλα.

     Φαίδων (μυθολογία): μυθικός βασιλιάς των Μολοσσών

     Φαίδων ο Ηλείος: σωκρατικός φιλόσοφος




Φίλιππος (φιλώ+ίππος) ο αγαπών τους ίππους.

     Φίλιππος Α' της Μακεδονίας: βασιλιάς της Μακεδονίας, γιος του Αργαίου. Σύμφωνα με τον Ευσέβιο της Καισάρειας βασίλεψε για 33 χρόνια. Τον διαδέχθηκε ο γιος του Αεροπός.

      Φίλιππος της Μακεδονίας ή Φίλιππος Β΄ o Μακεδών (382 - 336 π.Χ.): ο βασιλιάς που έκανε τη Μακεδονία ισχυρό κράτος, ένωσε υπό την ηγεμονία του τα υπόλοιπα ελληνικά κράτη και προετοίμασε στην ουσία την κατάκτηση της Περσίας και του μεγαλύτερου μέρους του τότε γνωστού κόσμου από τον γιό του Μέγα Αλέξανδρο.

      Φίλιππος Αρριδαίος ή αλλιώς Φίλιππος Γ΄ της Μακεδονίας (358 π.Χ. - 317 π.Χ.): γιος του Φίλιππου Β΄ της Μακεδονίας και της Φιλίνας από τη Λάρισα.

      Φίλιππος Δ΄ της Μακεδονίας: γιος του Κάσσανδρου, του πρώτου Μακεδόνα βασιλιά της δυναστείας των Αντιπατριδών και στρατηγό του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ανέλαβε τον θρόνο μετά τον θάνατο του Κασσάνδρου, για σύντομο χρονικό διάστημα μέχρι τον δικό του θάνατο.





-Πανουτσακοπούλου Ειρήνη-

Facebook Page


Τρίτη 28 Ιουλίου 2015

ΣΑΠΦΩ : ΕΝΑΣ ΑΔΙΚΗΜΕΝΟΣ ΘΗΛΥΚΟΣ ΟΜΗΡΟΣ

  

                                                 

      Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι η ενδελεχής εξέταση μιας εκ των σημαντικότερων προσωπικοτήτων της Λεσβιακής ποίησης, που άφησε σημαντική πολιτισμική παρακαταθήκη και που ίσως κατηγορήθηκε άδικα απο τους μεταγενέστερους για ομοφυλοφιλικά αισθήματα απέναντι στις κοπέλες που συνδέθηκαν μαζί της, με σκοπό να διδαχθούν τις τέχνες της ποίησης και της μουσικής.
      Για τη ζωή της ποιήτριας μπορούμε να γνωρίζουμε λίγα πράγματα και αυτά με επιφύλαξη. Έζησε πιθανόν το διάστημα 630π.Χ- 570π.Χ και πρέπει να ήταν σύγχρονη του Αλκαίου και του Πιττακού, του τυρράνου της Μυτιλήνης. Πατέρας της αναφέρεται ο Σκαμανδρώνυμος και μητέρα της η Κλεϊς. Επίσης ειχε τρία αδέρφια (Λάριχος, Χάραξος, Ευρύγιος). Πρέπει να έζησε τις πολιτικές αναταραχές της περιόδου που την ανάγκασαν να καταφύγει για ένα διάστημα στην Σικελία. Πιθανότατα παντρεύτηκε έναν πλούσιο από την Άνδρο, τον Κερκύλα και μαζί του απέκτησε μια κόρη που της έδωσε το όνομα της μητέρας της. Ο έρωτας της για τον σύχγρονο της Αλκαίο πρέπει μάλλον να ενταχθεί στα πλαίσια μιας ρομαντικής/ερωτικής παραφιλολογίας παρά να αποκτήσει ρεαλιστική χροιά. Ο έρωτας, ο συναισθηματισμός, η ένταση, η αγάπη, το πάθος, ο αυθορμητισμός, η δύναμη της ψυχής και η μελωδικότητα διατρέχουν όλο το έργο της και συνέβαλαν καταλυτικά στο να θεωρηθεί μια απο τις μεγαλύτερες ποιήτριες της αρχαιότητας -αν όχι η μεγαλύτερη- και βοήθησαν τα μέγιστα στην σταδιακή ανάδυση της λυρικής ποίησης. Η αξία της αναγνωριστήκε άμεσα και δεν είναι τυχαίος ο χαρακτηρισμός που της απέδωσε ο Πλάτωνας, που την αποκάλεσε ''δέκατη μούσα'' και ''σοφή''. Και άλλες μεγάλες προσωπικότητες θαύμασαν το έργο της, μεταξύ των οποίων ο Ανακρέων , ο Ιουλιανός, ο Αντίπατρος, ο Στράβων και ο Οράτιος. Για το τέλος της μόνο μυθοπλασίες υπάρχουν, πάντως μετα το θάνατό της, στη Λέσβο κόπηκε και κυκλοφόρησε νόμισμα με τη μορφή της και σε πολλά μέρη του ελληνισμού ανεγέρθηκαν αγάλματα της ως ένδειξη τιμής στην μέγαλη αυτή προσωπικότητα που άφησε πίσω της σημαντικό/πλούσιο υλικό που έχουμε την τιμή να θαυμάζουμε ακόμα και σήμερα, δεκάδες αιώνες μετά.
     Η Σαπφώ έγραψε ερωτικά ποιήματα, ύμνους στους θεούς και τραγούδια γάμου, γνωστά ως επιθαλάμια. Τα ποιήματά της συνέλεξαν οι Αλεξανδρινοί, τα δημοσίευσαν σε βιβλία και τα πιο διάσημα είναι τα Επιθαλάμια και οι Ύμνοι. Επίσης έχουν διασωθεί ολόκληρα μόνο ένας Ύμνος στην Αφροδίτη («Ποικιλόθρον' αθάνατ' Αφρόδιτα»), η Ωδή «Ότωι τις έραται» και ένα αναφερόμενο στο μύθο της Ηούς (Αυγής) και του Τιθωνού, που ανακαλύφθηκε από αποκατάσταση παπύρου της Οξυρρύγχου και εκδόθηκε το 2005.
     Το μεγαλύτερο, ωστόσο, ζήτημα/ερώτημα που ταλανίζει ακόμα και σήμερα τη φιλολογική κοινότητα χωρίς να είναι εύκολο να δοθούν απόλυτες και άμεσες απαντήσεις είναι το κατά πόσο η Σαπφώ είχε συνάψει ερωτικές σχέσεις με τις μαθήτριες της και γενικότερα αν ήταν λεσβία ή όχι. Αυτό που πρέπει να αναλογιστεί κανείς πριν δώσει μία απάντηση είναι οι συνθήκες της τότε εποχής και οι σκοπιμότητες που μπορεί να κρύβονταν πίσω από έναν τέτοιο χαρακτηρισμό. Ένα ισχυρό επιχείρημα για την απόδειξη του άτοπου του χαρακτηρισμού της ως λεσβία είναι το ότι καμία πηγή μέχρι τον Αριστοτέλη δεν αναφέρεται σε ομοφυλοφιλκά αίσθηματα της ποίητριας ( που σημαίνει οτι η παραφιλολογία ξεκίνησε τουλάχιστον 2 αιώνες μετά). Μεταγενέστεροι αττικοί κωμωδιογράφοι ανέπτυξαν μια ασίγαστη λεσβιακή ρητορεία που ακολούθησε την Σαπφώ στο πέρασμα των αιώνων. Ο λόγος που προχώρησαν σε αυτή την κίνηση εδράζεται στα κοινωνικά στεγανά και στις κοινωνικές αντιλήψεις της πόλης των Αθηνών, που ήθελαν τη γυναίκα χωρίς πολιτικά και κοινωνικά δικαίωματα, υποδουλωμένη στον άντρα, με ελάχιστη ελευθερία, στερούμενη ακόμα και το δικαίωμα της μόρφωσης. Επομένως, η ελευθερία που απολάμβαναν οι γυναίκες στη Λέσβο ξένιζε, προκαλούσε και δυσαρεστούσε πολλούς μορφωμένους και μη Αθηναίους, με αποτέλεσμα να αναπτύξουν τη φήμη περί ομοφυλοφιλικών αισθημάτων της ποίητριας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Ανακρέων ο Τήιος που τη σάρκαζε ως «λεσβία».
       Ο χριστιανισμός, έδωσε ακόμα ένα χτύπημα στην ποίηση της Σαπφούς, ή όπως θα λέγαμε σήμερα ''ήταν το κερασάκι στην τούρτα'' στην προσπάθεια εδραίωσης της λεσβιακής αντίληψης σχετικά με την ποίητρια. Η χριστιανική ηθικολόγια έπληξε την ποιήση της και πολλοί ήταν εκείνοι που πρότειναν την καύση των ερωτικών της συλλογών, όπως ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός και ο Πάπας Γρηγόριος Ζ'. Στο πλαίσιο αυτού του φλογερού πολέμου προς την ποίητρια υπήρξαν παραποιήσεις των έργων της και διαστρέβλωση πολλών βιογραφικών της στοιχείων που στόχευαν στην ικανοποιήση της πουριτανικής λεσβιακής ρητορείας που είχε αναπτυχθεί τα προηγούενα χρόνια. Έτσι, πολλά έργα της χάθηκαν καθώς δεν αντιγράφονταν.
      Συνοψίζοντας, παρά τις απέλπιδες προσπάθειες για αμαύρωση της εικόνας της Σαπφούς, ένα αξιόλογο τμήμα της ποιητικής της παραγωγής έφτασε ως εμάς και ακόμα και σήμερα ο ερωτικός τόνος των ποιημάτων της επηρεάζει τον συναισθηματικό κόσμο κάθε ανθρώπου ανέξαρτητα από τις σεξουαλικές της προτιμήσεις.
      Παρακάτω παρατίθεται ενα απόσπασμα από το ποίημα ''Στον μικρό αδελφο'' με απαγγελία στα αρχαία ελληνικά απο τον Σπαρτάκη.

https://www.youtube.com/watch?t=29&v=GdMnNSuAW1g


πηγή : Δημήτρης Σαραντάκος ''Τι μας έμαθαν επιτέλους οι αρχαίοι έλληνες;''


Επιμέλεια/σύνταξη κειμένου : Λάμπρος Τάτσης




     
    

Δευτέρα 27 Ιουλίου 2015

Η Μέτρηση του Χρόνου στην Αρχαία Ελλάδα


    Στον Όμηρο εντοπίζουμε τον παλαιότερο ελληνικό συμβολισμό του έτους και συγκεκριμένα στην Οδύσσεια και το μύθο του θεού Ήλιου.
Σύμφωνα με το μύθο, στη νήσο Θρινακία (αρχαία ονομασία της Σικελίας) ο θεός Ήλιος είχε 7 αγέλες βοών και 7 ποίμνια, που αποτελούνταν αντίστοιχα από 50 ζώα. Οι αγέλες και τα ποίμνια δεν αυξάνονταν ούτε ελαττώνονταν ποτέ (Ομ. Οδυσ. Μ’, 127). Η περιγραφή αυτή συμβόλιζε το έτος το οποίο - κατά τους αρχαϊκούς χρόνους - θεωρούσαν ότι αποτελείτο από 50 εβδομάδες, κάθε μία από τις οποίες είχε 7 μέρες και 7 νύχτες.
  
   Έχοντας ως παράδειγμα την Αθήνα, καταλαβαίνουμε ότι δεν υπήρχε ένα ημερολόγιο, το οποίο χρησιμοποιείτο καθολικά, αλλά διαφορετικά ημερολόγια που εξυπηρετούσαν διαφορετικούς σκοπούς.


ΕΤΟΣ
     Οι Αρχαίοι Έλληνες χώριζαν το έτος σε 12 μήνες, στους οποίους έδιναν διάρκεια 30 ημερών (τέλειοι μήνες) και 29 ημερών (κοίλοι μήνες) εναλλάξ. Φρόντιζαν, ώστε η πρώτη ημέρα κάθε μήνα να συμπίπτει με την Νέα Σελήνη ( Νουμηνία).
     Στο Αττικό ημερολόγιο η αρχή του έτους γινόταν μετά το θερινό Ηλιοστάσιο και όχι μετά το χειμερινό ηλιοστάσιο.



ΜΗΝΕΣ
Κάθε ένας από τους μήνες ήταν αφιερωμένος σε έναν ή δύο από τους θεούς του Ολύμπου, με τον Απόλλωνα να κατέχει τα ''πρωτεία'', καθώς πέντε από τους δώδεκα μήνες ήταν αφιερωμένοι σε αυτόν. Κάθε 2-3 χρόνια προστίθετο ένας επιπλέον μήνας, ο «Ποσειδεών Εμβόλιμος» ή «Ποσειδεών ο δεύτερος».

Σύγχρονοι
Αττική
Αφιερωμένος σε
Σπάρτη
Ιούλιος- Αύγουστος
Εκατομβαιών
Απόλλωνας
Εκατομβεύς
Αύγουστος - Σεπτέμβριος
Μεταγειτνιών
Απόλλωνας
Κάρνειος
Σεπτέμβριος - Οκτώβριος
Βοηδρομιών
Απόλλωνας
Πάναμος
Οκτώβριος - Νοέμβριος
Πυανεψιών
Απόλλωνας
Ηράσιος
Νοέμβριος - Δεκέμβριος
Μαιμακτηριών
Δίας
Απελλαίος
Δεκέμβριος - Ιανουάριος
Ποσειδεών
Ποσειδώνας
Διόσθυος
Ιανουάριος - Φεβρουάριος
Γαμηλιών
Δίας και Ήρα
- άγνωστος –

Φεβρουάριος - Μάρτιος
Ανθεστηριών
Διόνυσος
Ελευσίνιος
Μάρτιος  - Απρίλιος
Ελαφηβολιών
Άρτεμις
Γεράστιος
Απρίλιος - Μάιος
Μουνυχιών
Άρτεμις
Αρτεμίσιος
Μάιος - Ιούνιος
Θαργηλιών
Άρτεμις και Απόλλωνας
Δελχίνιος
Ιούνιος - Ιούλιος
Σκιροφοριών
Αθηνά
Φλιάσιος




Εκατομβαιών :  Αρχικά ονομαζόταν Κρονιών ([...] ἡμέρᾳ μὲν οὖν ὀγδόῃ λέγεται Κρονίου μηνός, ὃν 
νῦν Ἑκατομβαιῶνα καλοῦσι [...], Πλουτάρχου, Βίοι Παράλληλοι, Θησεύς, 12,1.), και αργότερα 
ονομάστηκε Εκατομβαιών από τα Εκατόμβαια (=θυσία 100 βοδιών, ταύρων), γιορτή 
προς τιμήν του Απόλλωνα. 
Κατά τον μήνα Εκατομβαιώνα τελούνταν τα Παναθήναια, τα Συνοίκια και
τα Κρόνια. ([...] ἔθυσε δὲ καὶ Μετοίκια τῇ ἕκτῃ ἐπὶ δέκα τοῦ Ἑκατομβαιῶνος, ἣν ἔτι νῦν θύουσι. 
καὶ τὴν βασιλείαν ἀφείς, ὥσπερ ὡμολόγησε, διεκόσμει τὴν πολιτείαν ἀπὸ θεῶν ἀρχόμενος· 
ηκε γὰρ αὐτῷ χρησμὸς ἐκ Δελφῶν μαντευομένῳ περὶ τῆς πόλεως·[...], Πλουτάρχου Βίοι Παράλληλοι, Θησεύς, 24.4 ).
   Η πρώτη κυρία εκκλησία του έτους είχε τοποθετηθεί με νόμο στην  ενδεκάτη του μηνός:
([...]Αἱρεῖσθαι δὲ . . . πέντε ἄνδρας. . . τῆ ἑνδεκάτη τοῦ Ἑκατομβαιῶνος μηνός[..] Δημοσθένης Κατά  Τιμοκράτους 26)


Μεταγειτνιών (ή και Μεταγιτνιών): Ήταν αφιερωμένος στον Μεταγείτνιο Απόλλωνα. 

Κατά το μήνα Μεταγειτνιώνα τελούνταν τα Μεταγείτνια ή Μετοίκια, γιορτή προς 
τιμήν του Απόλλωνα. ([...]Μεταγειτνιών: δεύτερος μὴν παρ' Ἀθηναίοις. ἐν δὲ τούτῳ Ἀπόλλωνι 
Μεταγειτνίῳ θύουσι,[...] Λεξικό Σούδας). Επειδή ήταν γνωστά και ως Μετοίκια, σε πηγές 
φαίνεται να συγχέονταν με τα Συνοίκια, τα οποία εορτάζονταν τον προηγούμενο μήνα, 
Εκατομβαιώνα, προς τιμήν του Θησέα


 

Βοηδρομιών: Ήταν αφιερωμένος στον Βοηδρόμιο Απόλλωνα, ο οποίος έτρεχε με βοή σε όσους ζητού-
σαν βοήθεια, κυρίως στον πόλεμο ([...]βοηδρομεῖν γὰρ τὸ βοηθεῖν ὠνομάζετο[...]). Σπουδαιότερες γιορτές κατά
τον Βοηδρομιώνα ήταν τα Γενέσια ή Νεκύσια, οι Σπονδαί των Πλαταιών, γιορτή προς τιμήν της Αρτέμιδος, 
τα Χαριστήρια, γιορτή αναμνήσεως της απελευθέρωσης από τους Τριάκοντα Τυράννους και τα Ελευσί-
νια Μυστήρια.


Πυανεψιών: Πήρε το όνομά του από την κύρια γιορτή του μήνα, τα Πυανέψια 

ή Πυανόψια (πύανα+έψω=βράζω κουκιά) που γινόταν προς τιμήν του Απόλλωνα 
και όπου αφιερώνονταν οι πρώτοι καρποί, μετά την συγκομιδή ([...]καὶ ἡμεῖς Πυανόψια
ταύτην τὴν ἑορτὴν καλοῦμεν, οἱ δ' ἄλλοι Ἕλληνες Πανόψια, ὅτι πάντας εἶδον τοὺς καρποὺς τῇ ὄψει.[...])
. Άλλες σημαντικές γιορτές ήταν τα Οσχοφόρια, τα Θεσμοφόρια και τα Χαλκείαγιορτή 
αφιερωμένη στη θεά Αθηνά.



Μαιμακτηριών: Αφιερωμένος στο Δία
Μαίμακτο(=θυελλώδης), με κύριες γιορτές τα Μαιμακτήρια, γιορτή όπου με δεήσεις παρακαλούσαν το Δία Μαίμακτο για έναν ήπιο χειμώνα και τα Πόμπαια, γιορτή αφιερωμένη στο Μειλίχιο Δία, όπου πραγματοποιούνταν σπονδές για μελλοντική καλή σοδειά.




Ποσειδεών: Αφιερωμένος στο θεό Απόλλωνα, θεωρείτο από πολλές πόλεις, εκτός της Αθήνας, ως ο τελευταίος μήνας του έτους. Κυριότερες γιορτές αυτό το μήνα ήταν τα Φαλληφόρια, οργιαστικού χαρακτήρα, τα Αλώα, αγροτική γιορτή προς τιμήν της θεάς Δήμητρας και τα Ποσείδεα.




Γαμηλιών: Μήνας αφιερωμένος στο Δία και την Ήρα, οι οποίοι τιμώνται στη γιορτή των Γαμηλίων ή Θεογαμίων. Σημαντική γιορτή ήταν και το Τριέσπερον προς τιμήν του Ηρακλή και του θεού Ήλιου.




Ανθεστηριών: Επώνυμος και κύρια γιορτή ήταν τα Ανθεστήρια, που τελούνταν προς τιμήν του Διονύσου και διαρκούσαν τρεις ημέρες. Την τελευταία μέρα των Ανθεστηρίων λάμβαναν χώρα τα Υδροφόρια, ως ανάμνηση όσων χάθηκαν στον Κατακλυσμό του Δευκαλίωνα. Άλλες μικρότερες γιορτές ήταν τα Μικρά Ελευσίνια και τα Διάσια.




Ελαφηβολιών: Ο μήνας πήρε το όνομά του από τα Ελαφηβόλια, γιορτή με θυσίες ελαφιών προς τιμήν της Ελαφηβόλου Αρτέμιδος ([...]Ἐλαφηβολιών: μήν Ἀθήνῃσι πέμπτος. ἐκλήθη δὲ ἀπὸ τῶν ἐλάφων, αἵ τινες τῷ μηνὶ τούτῳ ἐθύοντο τῇ ἐλαφηβόλῳ Ἀρτέμιδι.[...]Bekker, Immanuel. Anecdota Graeca, p. 249, line)

Τον ίδιο μήνα διοργανώνονται και τα Μεγάλα ή «εν άστει» Διονύσια, όπου παρουσιάζονταν και διαγωνίζονταν τραγωδίες. Μετά τα Μεγάλα Διονύσια τελούνταν τα Πάνδεια, προς τιμήν του Πάνδειου Δία
([...]Πάνδεια: ἑορτή τις Ἀθήνησι μετὰ τὰ Διονύσια ἀγομένη[...], Λεξικό της Σούδας).



Μουνυχιών (ή και Μουνιχιών): Ο μήνας Μουνιχιών είναι αφιερωμένος στη θεά Αρτέμιδα, για την οποία τελούνταν και τα Μουνίχια. Κατά την ημέρα της εορτής προσφέρονταν ιδιαίτερα γλυκίσματα οι «αμφιφώνες» (θυμίζουν λίγο την αρτοκλασία των χριστιανών). Στη συνέχεια ακολουθούσαν ναυτικοί αγώνες, λεμβοδρομίες, και επίδειξη των «ιερών πλοίων» στον ομώνυμο λιμένα Μουνιχίας.




Θαργηλιών: Κυριότερες γιορτές του μήνα αυτού ήταν τα ομώνυμα Θαργήλια, η γενέθλια γιορτή του Απόλλωνα, τα Βενδίδια, προς τιμήν της θρακικής θεάς Βενδίδος, η οποία ταυτιζόταν με την Άρτεμιδα (πβ. Πολιτεία, Πλάτων), τα Καλλυντήρια, όπου γινόταν ο καλλωπισμός του ναού της θεάς Αθηνάς και του Ερεχθείου και τα Πλυντήρια, για τον καθαρισμό των ξοάνων(ξόανον=ξύλινο άγαλμα θεού) της θεάς Αθηνάς. Ανά τριετία τελούνταν και τα Μικρά Παναθήναια.




Σκιροφοριών: Στην Αθήνα θεωρείτο ο τελευταίος μήνας του έτους. Ήταν αφιερωμένος στην Αθηνά Σκιράδα (σκίρον=μεγάλη λευκή υφασμάτινη ασπίδα-ήλιος), προς τιμήν της οποίας διοργανώνονταν τα Σκιροφόρια, καθαρά γυναικεία γιορτή (πβ. Θεσμοφοριάζουσες, Εκκλησιάζουσες Αριστοφάνη). Άλλες γιορτές κατά το μήνα Σκιροφοριώνα ήταν τα Διπόλεια και τα Αρρηφόρια ή Ερσηφόρια.



Οι αρχαιολόγοι και μελετητές διαιρούν το μηνολόγιο σε πέντε εποχές: στο Μετόπωρον (μετά τις οπώρες) με έναν μόνο μήνα, τον Πυανεψιώνα, στον χειμώνα, την άνοιξη και το καλοκαίρι· κάθε μία εποχή με τρεις μήνες, και τέλος στο φθινόπωρο με δύο μήνες, τον Μεταγειτνιώνα και τον Βοηδρομιώνα.



ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ/ΔΕΚΑΔΕΣ & ΗΜΕΡΕΣ

Οι μήνες δεν διαιρούνταν σε εβδομάδες, αλλά σε τρεις δεκάδες, δηλαδή σε τρία δεκαήμερα:
  • «Ισταμένου», «αύξοντος», «αρχομένου»
  • «Μηνός μεσούντος»
  • «Φθίνοντος» ή «απιόνος μηνός»

Η πρώτη μέρα κάθε μήνα ονομαζόταν «νουμηνία» (=νέος μήνας) και ήταν αφιερωμένη στο θεό Απόλλωνα.

Η αρχή της ημέρας γινόταν με τη δύση του ηλίου, και όχι τα μεσάνυχτα.


      Πρώτο      δεκαήμερο
      Δεύτερο δεκαήμερο
           Τρίτο δεκαήμερο
  Νουμηνία
  1η επί δεκάδι
  1η επί εικάδη ή 10η απιόντος
  2η ισταμένου
  2η επί δεκάδι
  2η επί εικάδη ή 9η απιόντος
  3η ισταμένου
  3η επί δεκάδι
  3η επί εικάδη ή 8η απιόντος
  4η ισταμένου
  4η επί δεκάδι
  4η επί εικάδη ή 7η απιόντος
  5η ισταμένου
  5η επί δεκάδι
  5η επί εικάδη ή 6η απιόντος
  6η ισταμένου
  6η επί δεκάδι
  6η επί εικάδη ή 5η απιόντος
  7η ισταμένου
  7η επί δεκάδι
  7η επί εικάδη ή 4η απιόντος
  8η ισταμένου
  8η επί δεκάδι
  8η επί εικάδη ή 3η απιόντος
  9η ισταμένου
  9η επί δεκάδι
  9η επί εικάδη ή 2η απιόντος
  10η ισταμένου
  Εικάς
  Ένη και νέα

Ο όρος «ένη και νέα» συναντάται μόνο στο Αττικό ημερολόγιο.


Βιβλιογραφία: August Mommsen (1898). «Feste der Stadt Athen im Altertum, geordnet nach attischem Kalender»
Η Οδύσσεια των Ημερολογίων, *τόμος Α’ –αναζητώντας τις ρίζες, εκδόσεις ΔΙΑΥΛΟΣ



- Πανουτσακοπούλου Ειρήνη -